shadow

Pieter en de politiek..

Vandaag, 17 maart 2021, mogen we allemaal gaan stemmen. We vinden dat heel gewoon, maar dat is het niet. Die vrijheid is bevochten.

politieke prent Albert Hahn

Pieter leefde tussen 1835 en 1906.  In de tijd van het censuskiesrecht. Wat dat is? Census komt van cijns, belasting dus.. Bij de verkiezingen mocht je je stem uitbrengen als je vermogend genoeg was om een bepaald belastingbedrag te betalen. Jij betaalt, dus je mag ook meebeslissen hoeveel belasting de overheid heft en waar het belastinggeld aan besteed wordt.

Wat later mocht je ook stemmen als je bepaalde examens gedaan had, capaciteitskiesrecht. Dus als je slim genoeg was. Andere gronden van stemrecht waren het hebben van spaargeld of het bezit van een eigen huis. Zo ging men langzamerhand over tot het algemeen kiesrecht. Niet zonder strijd..

In ieder geval tot 1887 gold het censuskiesrecht en tot 1896 opgerekt met bovenstaande voorwaarden zoals capaciteit, inkomen, woningbezit. In 1917 kregen we pas algemeen kiesrecht. Er waren niet de politieke partijen zoals wij die nu (in rijke mate..) kennen. Men werkte met het districtenstelsel.

In de tijd van Pieter werd er volop strijd gevoerd tussen liberalen en conservatieven. Tussen 1860-1901 waren de liberalen in meerderheid. Eind 1884 deed de Amsterdamse kiesvereniging “Burgerplicht” een oproep aan alle liberale kiesverenigingen om een Liberale Unie te vormen. Deze kwam in 1885 tot stand en was daarmee de eerste liberale partij in Nederland.

Pieter was vanaf 1875 lid van de gemeenteraad van Krimpen aan de Lek. Maar ik heb daar nog niets over uitgezocht..

Over Pieters politieke leven heb ik enkele krantenberichtjes gevonden vanaf april 1892. Nevenstaand berichtje komt uit “Het Nieuws van den Dag” van 12 april 1892. Je ziet dat het land opgedeeld is in districten en die horen weer bij een hoofd-kiesdistrict. Krimpen aan de Lek hoorde bij het hoofdkiesdistrict Gouda. Na een herstemming lees je in het Algemeen Handelsblad dat Pieter en Mr. D.N. Brouwer uit Gouda kandidaat gesteld worden voor de Provinciale Staten.

Over zijn activiteiten tijdens zijn zittingsperiode in de Provinciale Staten weet ik nog niets. In de familie is er niets over bekend en er zijn helaas ook geen documenten bewaard gebleven uit zijn politieke tijd. Althans niet in de familie. Ik hou me aanbevolen voor tips!!

Hij zal wel redelijk actief en gedreven geweest zijn want in 1897 werd hij kandidaat gesteld voor de 2e Kamer. Hij stond in ieder geval achter het progamma van de Liberale Unie. (Rotterdamsch Nieuwsblad, 13 mei 1897).

 

Pieter van der Hoog zet zich onder meer in voor beter onderhoud van de rivieren. Hij dient zoals verwacht de belangen van de scheepvaart. In “Het Nieuws van den Dag” van 4 november 1897 kun je lezen dat de heer Hijmans aandringt op maatregelen tegen de “walgelijke toestanden van de grachten”, dit met het oog op de komende inhuldigingsfeesten. In september 1898 zou de inhuldiging van Prinses Wilhelmina tot Koningin plaatsvinden. Voor die tijd moesten de grachten natuurlijk keurig schoon gemaakt worden. Pieter interpelleerde (wij zouden zeggen: hij pakte de interruptiemicrofoon..) over de toestand van het vaarwater van de Gouwe bij Boskoop. Dat was zo slecht dat het de doorvaart tussen Rotterdam en Amsterdam ernstig belemmerde. Hij noemde het een schadelijke toestand voor handel en scheepvaart.

Meer gegevens over het politieke leven van Pieter zijn welkom!! Anecdotes.. documenten.. wellicht een foto..?

 

Kapitein Maarten van der Valk

Onlangs kwam er weer een mooie vraag. Of ik geïnteresseerd was in een portret van kapitein Van der Valk? Een nazaat van deze kapitein had het portret in zijn bezit gekregen. Maar dat niet alleen. Hij heeft ook het prachtige zakhorloge en de scheepstoeter van Maarten van der Valk. Natuurlijk ben ik daar in geïnteresseerd!

Links het bekende portret van Van der Valk wat al op zijn pagina staat.

Op het nieuwe portret zie je Van der Valk met flink dunner haar met scheiding in het midden. En met enorme bakkebaarden.. Markant!

Volgens de verhalen kreeg hij het gouden zakhorloge van de scheepsarts. Nadat hij het schip “De Lichtstraal” vakkundig door een storm heen geloodst had. De dokter zal behoorlijk in de rats gezeten hebben.. Want een gouden zakhorloge geef je niet zo maar. 

 

 

 

 

Tenslotte de prachtige scheepstoeter. Best uniek dat deze bewaard gebleven is. Mats, hartelijk bedankt!

 

 

Geen corona maar beriberi..

In de tijd van Pieter van der Hoog was “corona” of “Covid-19” onbekend. In zijn tijd was beriberi een heel bekende ziekte. Kapitein Rein Bleeker van de Jeannette Francoise moest in 1897 in New York van boord omdat hij beriberi had!

Beriberi is een woord dat wij nauwelijks kennen, in ieder geval weten maar weinig mensen wat voor ziekte het is. Het is geen epidemie maar een endemische ziekte. Een ziekte die epidemisch kan zijn in een bepaald gebied. In de 2e helft van de 19e eeuw kwam het veel voor in Nederlands-Indië. Waarom? De mensen aten alleen geslepen (witte) rijst, het was not-done om zilvervliesrijst (rode rijst) te eten, dat was beneden je waardigheid. De combi met het eten van (veel) rauwe vis veroorzaakte nogal eens beriberi. Je lichaam heeft dan een ernstig tekort aan vit. B1. Klachten zijn oedeem, hartvaatproblemen, verlamming, nachtblindheid.  Het kwam veel voor onder militairen die uitgezonden waren en onder zeelieden.

In mijn map krantenberichten met “Pieter-sporen” staat het volgende bericht uit het NRC van 23 april 1897:

New York, 12 april. Het Nederlandse viermastschip Jeannette Francoise, gisteren van Delagoa-baai gearriveerd, seinde bij Sandy Hook om geneeskundige hulp. De dokter die op quarantaine aan boord kwam, bevond dat de gezagvoerder Rein Bleeker lijdende was aan beriberi. En dat één zijner matrozen, een Noorman, genaamd Emmanuel Nordmann, op zee aan de ziekte was overleden. De gezagvoerder werd naar Long Island College hospitaal vervoerd. Zijn ziekte werd niet als ernstig beschouwd. De overige bemanning is gezond.” 

Delagoa-baai heet nu Maputobay, een inham van de Indische Oceaan aan de kust van Mozambique. Sandy Hook is een baai in de Atlantische Oceaan boven New York. Het Long Island College is gesticht in 1858 en bestaat nog steeds!

Op de pagina schepen vindt je een submenu over kapitein Rein Bleeker. In 1897 is hij voor een reis vervangen door kapitein R.H. Vil. Je weet nu waarom..

Zijn er nog nazaten van Rein Bleeker?? Wat zou het mooi zijn als er ergens een portret van kapitein Bleeker is.. 

de scheepsbel komt eraan!!

Hier nog even het bericht uit het Nederleknieuws van enkele weken geleden..

artikel Nederleknieuws scheepsbelZaterdag 27 juni rond 12 uur komt de bel naar het Cultuurhuis in Krimpen aan de Lek. Hij wordt overhandigd aan de Historische Vereniging “Crempene” van Krimpen aan de Lek. Daarna wordt de bel opgehangen. De scoutinggroep van Krimpen zorgt voor een mooi “allemansend” aan de klepel! Zodra het nieuwe Cultuurhuis klaar is komt hij daar in volle glorie te hangen.

onbekende foto’s (misschien kapiteins.. of familieleden??) wie helpt..??

In de oude sigarendoos van mijn opa zaten prachtige foto’s! Helaas weet niemand wie het zijn. Er moeten kapiteins tussen zitten. Is er nog familie van één van de kapiteins die meer weet of een portret heeft of één van de onderstaande portretten herkend? Ik wacht af..

fotograaf Lindsted, Göteborg
fotograaf: Lindsted, Göteborg

gemaakt bij fotograaf J.v.Gorkum,Kruiskade, Rotterdam
gemaakt bij fotograaf J.v.Gorkum,Kruiskade, Rotterdam

gemaakt bij fotograaf J.B.Jasper in Soerabaya
gemaakt bij fotograaf J.B.Jasper in Soerabaya

foto gemaakt bij Woodbury&Page te Java (Alexis Davids, Soerabaya)
foto gemaakt bij Woodbury&Page te Java (Alexis Davids, Soerabaya)

 

misschien is dit een familielid? geen vermelding achterop van fotograaf of plaats van opname
misschien is dit een familielid? geen vermelding achterop van fotograaf of plaats van opname

fotograaf: D.Klaarwater, Kromme Hang 71, Rotterdam
fotograaf: D.Klaarwater, Kromme Hang 71, Rotterdam

fotograaf Carl Larsson, Gefle
opname van fotograaf Carl Larsson, Gefle

gemaakt bij fotograaf Boeseken, Hoogstraat, Rotterdam
gemaakt bij fotograaf Boeseken, Hoogstraat, Rotterdam

Pieter werd bedreigd..

Ik kreeg alweer een leuk (nou ja.. leuk..) berichtje binnen!! Een krantenartikel uit het Algemeen Handelsblad van januari 1895. Daarin wordt vermeld dat Pieter in september 1894 een dreigbrief kreeg.. Hij moet 100 gulden aan de armen van Krimpen aan de Lek overmaken. Zo niet.. dan zal de schrijver hem weten te vinden en kan hij op een kogel rekenen.. Tja..

Pieter was niet mis en liet het er niet bij zitten. Hij deed aangifte en het balletje ging rollen. Lees het berichtje maar..

dreigbrief aan Pieter, september 1894..
dreigbrief aan Pieter, september 1894..

prachtige portretjes uit Willemstad gekregen!

Ary van der Hoog, 1753-1840
Ary van der Hoog, 1753-1840

Heyltje van der Klift, 1751-1835
Heyltje van der Klift, 1751-1835

Via de Heemkundekring Willemstad kreeg ik 2 práchtige portretjes toegestuurd van burgemeester Ary van der Hoog en zijn vrouw Heyltje van der Hoog- van der Klift. Ze zijn afkomstig uit het archief van K. Dane in het Regionaal Archief West-Brabant te Oudenbosch. Ary van der Hoog leefde van 1753 tot 1840, hij was ook een zoon van Ewout van der Hoog (de man van de Statenbijbel). Ary was de broer van Pieter van der Hoog die bakker geweest is in Willemstad en later naar Krimpen aan de Lek verhuisde naar de boerderij Noord 8. Pieter de broodbakker werd de opa van Pieter de kapitein en reder. (snap je het nog…?)

Heyltje van der Hoog- van der Klift leefde van 1751 tot 1835. De grafsteen van Ary en Heiltje is te vinden op het kerkhof rondom de kerk van Willemstad.

Ik vind het geweldig leuke portretjes!!

 

Oproepje aan de familie: wie lijkt er op deze Ary??